Nedir.Org *
Zeus

Dış Kuvvetlerin Oluşturduğu Yer Şekilleri Nedir

Resim Ekle Dosya Ekle Video Ekle Soru Sor Bilgi Ekle
Dış kuvvetler iç kuvvetler sonuşu oluşan yerşekillerinin son düzeltmelerinin yapıldığı kaynağını güneşten alan kuvvetlere denir. Dış kuvvetlerin etkisiyle yüksek yerler aşındırılmaktadır. Böylece yeryüzü giderek düzleşmekte, iç kuvvetler tarafından oluşturulan yeryüzü şekilleri ortadan kalkmaktadır. Başka bir ifade ile iç kuvvetlerin etkisiyle oluşan yer şekilleri dış kuvvetlerin etkisiyle biçimlenmektedir.
Dış kuvvetler iki şekilde aşındırma yaparlar:
1- Fiziksel (Mekanik) Parçalanma : Günlük ve yıllık sıcaklık farkının fazla olduğu bölgelerde kayaların ufalanmasıdır. Çöllerde, yüksek dağlarda ve karasal iklim bölgelerinde etkilidir. Ülkemizde Doğu Anadolu, Iç Anadolu ile Güneydoğu Anadolu bölgelerinde etkilidir.
2- Kimyasal Çözülme : Yağış ve nemin fazla olduğu bölgelerde görülür. Ekvatoral bölge, Muson ve okyanus iklimleri ile deniz kıyılarında etkilidir. Ülkemizde Karadeniz Bölgesinde etkilidir.
Yeryüzündeki aşındırmayı yapan dış kuvvetleri 6 ana başlıkta inceleyebiliriz.
1. Rüzgarlar 2. Akarsular 3. Yeraltı Suları 4. Buzullar 5. Göller 6. Dalga ve Akıntılar

1. Rüzgarlar


Kurak ve yarı kurak bölgelerde yer şekillerini biçimlendiren en etkili kuvvet rüzgârlardır. Rüzgârın biçimlendirici etkisi kurak ve bitki örtüsünden yoksun bölgelerde daha fazladır. Çünkü buralarda toprak tanelidir. Rüzgâr tarafından kolayca yerinden sökülür, havalandırılarak taşınır, Bu nedenle rüzgârlar en büyük etkilerini çöllerde gösterirler. Çünkü bu bölgelerde bitki örtüsü zayıf, arazi kuru, rüzgâr hızlıdır.

Bir yerde rüzgârın etkili olup yer şekillerini oluşturabilmesi için:
1-) Bitki örtüsünün olmaması,
2-) Toprağın kuru olması gerekir.
3-) Zemin yapısının gevşek olması gerekir.

A. Rüzgar Aşındırma Şekilleri:


Günlük sıcaklık farklarının fazla olduğu çöllerde Fiziksel (mekanik) çözülmeler şiddetlidir. Rüzgârlar buralarda oluşan kırıntıları; tozları ve ince kumları havaya kaldırır. Rüzgârların havalandırdığı bu parçalar çarptıkları yerleri aşındırır. Rüzgâr aşındırmasına korrazyon denir.

Rüzgârlar, güçleri ölçüsünde yeryüzünden kopardıkları parçacıkları veya mevcut materyalleri sürükleyerek, havalandırarak taşırlar ve önüne çıkan engellere çarptırırlar. Bunun sonucunda, kayaların yüzeyinde çizikler ve oyuklar oluşur. Aşınmaya karşı farklı dirençteki tabakalar üst üste oluşmuş ise bu oyuklar büyür ve bazı şekiller meydana gelir. Bu şekillerin en sık görülenleri şeytan masaları (mantar kayalar) tafoni ve yardang dır.

1 - Mantar Kaya (Şeytan Masası):


Rüzgâr tarafından kayaların daha çok alt kısımlarının oyulması ile oluşmuş şekillerdir. Altı oyulan kayanın üstü şapka şeklini alır.

Mantar Kaya (Şeytan Masası)

Mantar Kaya (Şeytan Masası)

2 - Tafoni :


Taşların sular tarafından yumuşak kısımlarının eritilmesi ve aşındırılması sonucu kayaçlar üzerinde küçük oyuklar oluşur bu oyukara tafoni denir.

Tafoni

3 - Yardang :


Rüzgârlar tarafından yamaçlarda bulunan gevşek materyallerin aşındırılması ve taşınması ile dirençli kayaların oluşturduğu pürüzlü, girintili çıkıntılı, oluklu yüzeylere denir.( sert tabakanın zemin üstünde meydana getirdiği sivri köşeli çıkıntılardır.)

Yardang

4 - Şahit Kayalar :


Bir yamaçta kayalar arasındaki çözülmüş maddelerin uzaklaştırılması ile oluşmuş şekillerdir. Yani farklı dirence ve aşınma özelliklerine sahip kaya veya tortulların bulunduğu yerlerde rüzgârın kolay aşınan kaya ya da tortulları aşındırması ve aşındırılan maddelerin başka yerlere uzaklaştırılması ile oluşan şekillerdir.

Şahit Kayalar

B. Rüzgar Biriktirme Şekilleri:


Kurak ve çıplak bölgelerde rüzgâr süpürüp taşıdığı maddeleri hızı kesilince ya da önüne bir engel çıkınca biriktirmeye başlar. Bu biriktirme şekilleri içinde en önemlileri barkan, kumullar ve löslerdir.

1 - Barkan :


Çöllerdeki Hilal biçimli kum tepeleridir. Hilalin açık ucu rüzgârın estiği yönü gösterir.

Barkan

2 - Kumullar :


Rüzgârların biriktirdiği maddelerden oluşan tepeciklerdir. Çöllerde, kıyılarda ve yarı kurak bölgelerin gevşek yapılı arazilerinde görülür. Kumullar hareket eder ve zamanla yer değiştirir. Belli bir şekil almamış kum örtüleridir. Rüzgâr yönünde uzanan kumul tepelerine boyuna kumul, rüzgâra dik yönde olanlara da enine kumul denir.

Kumul

3 - Lös :


İnce tozların, çöllerden daha nemli alanlara taşınması ve orada yığılması sonucu oluşan kalın toprak örtüsüne lös denir. Lösler genellikle tabakalaşmamış, gözenekli ve çok verimli topraklardır.

Ülkemizde böyle çok kurak bölgeler yoktur.Rüzgar etkilerini en iyi görebileceğimiz bölge İç Anadolu Bölgesidir.

2. Akarsular


Akarsuyun Havzası :


Bir akarsuyun kollarıyla birlikte sularını topladığı alana o akarsuyun havzası denir. Havzanın büyüklüğü yerşekillerine ve akarsuyun uzunluğuna bağlıdır. Sularını denize ulaştıran havzalara açık havza, ulaştıramayan havzalara ise kapalı havza (Tuz Gölü çevresi, Van Gölü çevresi, Göller Yöresi, Aras Havzası) denir.

Akarsuyun Akımı (Debisi) :


Akarsuyun enine kesitinden 1 saniyede geçen su miktarıdır, m3/sn olarak ifade edilir. Akarsuyun akımı, iklim özelliklerine (yağış miktarı ve şekli, sıcaklık vs.) havzanın büyüklüğüne, arazinin geçirimlilik yapısına, akarsuyun beslendiği kaynaklara ve insanların etkisine bağlıdır.

Akarsuyun Rejimi :


Akarsu akımının yıl içerisinde gösterdiği seviye değişikliklerine denir. Bir yıl içerisinde su seviyeleri (debileri) arasında fark azsa rejimi düzenli, (Ekvatoral iklim, Karadeniz) çoksa rejimi düzensizdir. (Akdeniz, Muson) Akarsuyun rejimi üzerinde iklim özellikleri (yağış rejimi, yağış şekli, sıcaklık vs.) ve beslendiği kaynaklar etkilidir.

Türkiye’deki Akarsuların Özellikleri


1- Havzaları dardır. (Üç yandan denizlerle çevrili olması, engebeli yerşekilleri, dağların kıyıya parelel uzanması)
2- Rejimleri düzensizdir. (Her mevsim yağış olmadığından)
3- En fazla su taşıdıkları dönem genelde ilkbahardır. (Kar ve buz erimesi, yağış)
4- Hidroelektrik üretimine uygundurlar. (Derin ve eğimli vadilerde aktıklarından)
5- Taşımacılığa uygun değillerdir. (Rejimleri düzensiz, yatak eğimleri fazla, ağızları alüvyonla dolmuş)
6- En çok yararlandığımız alanlar; enerji üretimi, tarımda sulama ve içme suyu teminidir.
7- Denge profiline ulaşamamışlardır. (Genç yapılı arazi olduğu için)
8- Yatak eğimleri fazla olduğundan hızlı akarlar, bol alüvyon taşırlar.
9- Dağların uzantısı nedeniyle genelde doğu-batı uzanışlıdırlar.
10- Yağış miktarına bağlı olarak genelde az su taşırlar.

Akarsu Aşındırması


Akarsuların aşındırmasında en önemli etken eğim fazlalığı (hızlı akış)dır. Ayrıca taşıdığı su miktarı, bitki örtüsü, arazi yapısı ve taşıdığı yük miktarı da aşındırma üzerinde etkilidir.

Akarsu Aşındırma Şekilleri


1- Vadiler : En yaygın aşındırma şekilleridir.

Akarsu Aşındırma Şekilleri
2- Dev Kazanı

Dev Kazanı
3- Peri bacaları

Peri Bacaları
4- Peneplen (Yontukdüz)

Peneplen (Yontukdüz)
5- Kırgıbayır

Kırgıbayır
6- Denge profili

Denge profili

Akarsu Biriktirmesi


Akarsuyun biriktirmesinde en önemli etken eğim azalmasıdır. Ayrıca taşınan su miktarının az olması ve yük miktarının artması da biriktirmeye neden olur.

Akarsu Biriktirme Şekilleri


1- Birikinti Konisi

Birikinti Konisi
2- Dağ eteği ovası

Dağ eteği ovası
3- Dağ içi ovası

Dağ içi ovası
4- Irmak ada ve setleri

Irmak ada ve setleri
5- Deltâ Ovaları : Akarsuyun denize döküldüğü yerde taşıdığı alüvyonları üçgen (Δ = deltâ) şeklinde biriktirmesiyle oluşur.
Bir kıyıda deltâ oluşabilmesi için;
• Kıyıda gel-git ve akıntıların etkili olmaması,
• Kıyının sığ (az derin) olması,
• Akarsuyun bol alüvyon taşıması gerekir.

Delta Ovaları
6- Taraça (Seki)

Taraça

3. Yeraltı Suları Kaynak Çeşitleri


1- Yamaç (vadi) Kaynağı

Yamaç (vadi) Kaynağı
2- Fay Kaynağı

Fay Kaynağı
3- Karstik kaynak

Karstik kaynak
4- Artezyen kaynağı

Artezyen kaynağı
5- Gayzer kaynağı

Gayzer kaynağı

Karstik Yerşekilleri


Kalker, jips ve kayatuzu gibi kolay eriyen kayaçların yaygın olduğu yörelerde aşındırma (Lapya, Dolin, Uvala, Polye = Gölova, Obruk, Düden, Mağara) ve biriktirme (Sarkıt, Dikit, Sütun, Traverten) sürecine bağlı olarak meydana gelen yerşekilleridir. Ülkemizde karstik şekillerin en yaygın olduğu bölge Akdeniz’dir.

Karstik Yerşekilleri

4. Buzullar :


Kutup bölgeleri ve yüksek dağlarda yeryüzünü şekillendiren en önemli dış kuvvet buzullardır. Ülkemizin şekillenmesinde en az etkisi olan dış kuvvettir. Erimeden, ertesi yıla kalan kara kalıcı (daimi) kar, karalar üzerinde hareket eden buz tabakalarına ise buzul adı verilir. Kalıcı kar ve buzulların yükselti sınırı Ekvatordan kutuplara doğru gidildikçe deniz seviyesine doğru alçalır. Buzulların etkisiyle hörgüçkayalar, tekne vadiler, sirk gölleri, Fiyort ve skyer tipi kıyılar (aşındırma) ve morenler (biriktirme) meydana gelir. Kanada’nın kuzeyi, Kuzey Avrupa ve İskandinav yarımadasında buzulların şekillendirici etkisi belirgindir. Ülkemizde ise; Hakkari çevresinde Cilo ve Sat Dağları ile Ağrı, Süphan, Munzur, Kaçkar, Erciyes, Aladağlar ve Uludağ üzerinde buzul şekillerine rastlanır.

5. Göller


Karalar üzerindeki durgun su kütlelerine göl denir. Bir gölün dışarıya akışı (gidegeni) varsa suları tatlı, akışı yoksa suları tuzludur.
Göller oluşumuna göre;
1- Tektonik Göller : İznik, Manyas, Ulubat, Tuz, Hazar
2- Karstik Göller : Salda, Söğüt, Avlan, Suğla (Akdeniz Bölgesi)
3- Buzul (Sirk) Gölleri : Yüsek dağlarda
4- Volkanik Göller : Meke, Nemrut
5- Set Gölleri
a) Heyelân Seti : Abant, Yedi göller, Uzungöl, Tortum, Sera (Karadeniz Bölgesi)
b) Alüvyon Seti : Eymir, Mogan, Bafa, Marmara
c) Kıyı seti (Lagün) : Büyük ve Küçükçekmece,Terkos
d) Lav Seti : Van, Çıldır, Erçek, Nazik, Haçlı (Doğu Anadolu)
e) Yapay Set (Baraj gölleri) : Keban, Atatürk, Karakaya, Dicle, Hirfanlı, Sarıyar v.s.
Göllerimizden; enerji üretimi (hidroelektrik), tarımda sulama, içmesuyu temini, tuz üretimi, turizm ve su ürünleri avcılığı amacıyla yararlanılır. Göllerin su seviyesi iklim koşullarına bağlı olarak mevsime göre değişebilir.

6. Dalga ve Akıntılar


Dalgaların oluşumunda rüzgâr, deprem ve volkanizma ile gel-git etkili olurken, akıntıların oluşumunda rüzgâr ve yoğunluk farkı etkili olur. Dalgaların etkisiyle falez = yalıyar (aşındırma) kıyı oku (Fethiye Ölüdeniz) Lagün = deniz kulağı (Büyük ve Küçük Çekmece Gölleri), Tombolo = Saplıada (Kapıdağ yarımadası) meydana gelir.

Kıyı Tipleri

Kıyı Tipleri


1- Boyuna Kıyı : Dağların kıyıya paralel uzandığı,girinti ve çıkıntının az olduğu kıyılardır. (Karadeniz ve Akdeniz kıyıları)

Boyuna Kıyılar
2- Enine kıyı : Dağların kıyıya dik uzandığı bölgelerde çöküntü alanlarının sular altında kalmasıyla ortaya çıkan çok girintili çıkıntılı kıyılardır. (Ege Bölgesi kıyıları)

Enine Kıyılar
3- Limanlı Kıyı : Su basmasına uğrayan alçak bölgelerin önünün kıyı okları ile kapanması sonucu oluşan kıyılardır. Ukrayna’nın Karadeniz kıyıları

Limanlı Kıyılar
4- Dalmaçya kıyı : Denizin kıyıya paralel uzanan dağ sıraları arasındaki vadilere dolması sonucu oluşan kıyılardır. Dağlar kıyı önünde kıyıya paralel adalar oluşturur. (Kaş-Finike arası)

Dalmaçya kıyı
5- Rias kıyı : Akarsuların plâtolarda açtıkları derin vadilerin sular altında kalmasıyla oluşan kıyılardır. (Çanakkale ve İstanbul Boğazları, İstanbul Halici, Güney Ege kıyıları)

Rias kıyı
6- Fiyort Kıyı : Buzul vadilerin sular altında kalmasıyla oluşan çok girintili çıkıntılı körfezlerdir. (Norveç kıyıları - Türkiye’de görülmez.)

Fiyort Kıyı
7- Skyer Kıyı : Deniz ilerlemesi sonuçu hörgüçkayaları n irili ufaklı binlerce adaya dönüştüğü çok girintili çıkıntılı kıyılardır. (Kanada ve İskandinav yarımadası kıyıları - Türkiye’de görülmez.)

Skyer Kıyı
8- Haliçli (Estuar) Kıyılar : Gel-git olayının görüldüğü kıyılarda akarsu ağızlarının temizlenmesi sonucu oluşan kıyılardır. (Kuzeybatı Avrupa kıyıları : Londra, Hamburg, Amsterdam, Anvers - Türkiye’de görülmez.)

Haliçli (Estuar) Kıyılar
ÖZETLE
• Fiziksel (mekanik) çözülme çöl iklimi ve sert karasal iklim tiplerinde çok etkilidir.
• Ülkemizde heyelân olaylarının çoğunun ilkbaharda görülmesi kar ve buz erimelerine bağlı olarak toprağın suyla doygun hale gelmesinden kaynaklanır.
• Bitki örtüsünden yoksun alanlarda hem akarsu hem de rüzgâr erozyonu etkili olur.
• Alüvyon, buzultaş ve lös gibi taşınmış toprakların ortak özelliği verimli olmalarıdır.
• Ülkemizde deltâ ovalarının bulunması, kıyılarımızda gel-git olayının etkili olmadığının bir kanıtıdır.
• Bir akarsuda mendereslerin artması yatak eğiminin az olmasına bağlıdır.
• Bir bölgede yağışın olmadığı dönemde akarsuların bol akımlı olması;
– Kar ve buz erimesi
– Yeraltı su kaynakları ve
– Baraj gölü ile beslenmesine bağlıdır.
• Kapalı havzaların oluşumunda en önemli etken yerşekilleridir.
• Akarsularımızın denize döküldükleri yerlerde deltâ ovaları oluşturmaları çok alüvyon taşıdıklarına en iyi kanıttır.
• Gel-git, deniz akıntısı ve akarsuların oluşumuna katkıda bulundukları yerşekli haliçtir.
• Akdeniz Bölgesinde obruk, düden, mağara, polye, uvala, lapya gibi oluşumların yaygın olması karstik arazinin geniş yer tutması ile ilgilidir.
• Bir kaynak suyu yerin derinliklerinden geliyorsa, sıcaklığı yıl boyunca fazla değişmez.
• Karstik kaynakların suyu bol miktarda kireç içerir.
• Bir akarsudan sulama amacıyla yılın ancak belirli bir kesiminde yararlanılabiliyorsa, akarsuyun rejimi düzensizdir.
• Alüvyon, kahverengi orman ve çernozyom en verimli, çöl, tundra ve lateritler ise en verimsiz toprak türleridir.
• Ülkemizde rüzgâr aşındırmasının en çok görüldüğ ü bölge İç Anadolu, en az görüldüğü bölge ise Karadeniz’dir.
• Peribacalarının oluşumunda, sel suları, akarsular, rüzgâr, volkanik arazi yapısı ve bitki örtüsünün azlığı etkili olmuştur.
• Haliç gel-git genliğinin fazla olduğu kıyılarda, deltâ ise gel-git genliğinin az olduğu kıyılarda görülür.
• Bir akarsuda taşımacılık yapılabilmesi için yatağının denge profiline ulaşması rejiminin düzenli olması ve bol su taşıması gerekir.
• Ülkemizde erozyonun en etkin olduğu bölgeler bitki örtüsünün cılız, yağış miktarının az olduğu İç Anadolu ile Güneydoğu Anadolu’dur.
• Yerşekillerinin benzerliğine rağmen Akdeniz Bölgesinde heyelân olayları Karadeniz Bölgesi kadar yaygın değildir. Nedeni yağış azlığı ve karstik arazi yapısıdır.
• Göllerimizin ortalama yükseltisi batıdan doğuya gidildikçe artar.
• Karadeniz Bölgesi’nde heyelân set gölleri, Doğu Anadolu Bölgesinde volkanik göller, Akdeniz Bölgesinde karstik göller, Ege Bölgesinde alüvyal set gölleri,Marmara Bölgesinde ise tektonik ve kıyı set gölleri yaygındır.
• Göl bakımından en zengin bölgelerimiz Doğu Anadolu ve Akdeniz, en fakir bölge ise Güneydoğu Anadolu’dur.
• Doğu Anadolu akarsularında kar ve buz erimesiyle beslenme belirgindir.
• Fay kaynakları Ege ve Marmara, karstik kaynaklar ise Akdeniz Bölgesi’nde yaygındır.
• Yükselti azlığı nedeniyle Ege ve Marmara Bölgesi’nde buzullara rastlanmaz.
• Artezyen ve gayzer kaynaklarda su yüzeye fışkırarak çıkar. Aktif volkanizma olmadığından ülkemizde gayzer kaynağı bulunmaz.
• Ülkemizde toprak çeşitliliğinin fazla olması, iklim çeşitliliğine kanıttır.
• Taraça (seki) ve menderes oluşumunda hem aşındırma hem de biriktirme etkili olmuştur.
• Genç arazi yapısı nedeniyle ülkemizde denge profili ve peneplen gibi yerşekilleri azdır.
• Kıyının sığ, dalga ve akıntının az etkin olması nedeniyle deltâ ovalarının en yaygın olduğu bölge Ege’dir.
• Bütün yıl yağışlı geçen bir bölgede tarımda sulama amacıyla baraj yapmaya gerek yoktur.
• Yerşekillerinin engebeli olması nedeniyle ülkemiz komşu ülkelere oranla baraj gölleri yapımına uygundur.
• Abant, Uzungöl, Yedigöller, Van Gölü gibi göllerimizden turizm amacıyla yararlanılır.
• İç Anadolu, Ege, Güneydoğu Anadolu ve Marmara Bölgesi’nde sulama ve içmesuyu sağlamaya,Doğu Anadolu’da ise hidroelektrik üretimine yönelik barajlar yaygındır.
• Kapalı havza oldukları için Van ve Tuz Göllerinin suları tuzludur. Bu nedenle tuz elde edilir, içme suyu temini ve sulamada yararlanılamaz.
• Bafra, Çarşamba, Silifke ve Çukurova deltâ ovalarına örnek verilebilir.
• Hidroelektrik üretimine en elverişli bölgemiz Doğu Anadolu, en az elverişli bölgemiz ise Marmara’dır. Buna yükselti ve yerşekillerinin farklılığı neden olmuştur.
• Yağış olmadığı halde Akdeniz Bölgesi akarsuları nın yaz mevsiminde bol akımlı olmasının sebebi karstik kaynaklarla beslenmedir.
• Göller Yöresi’nin kapalı havza olmasında bölgenin karstik yapısı etkilidir.
• Falezler sıradağların yüksek ve kıyıya paralel uzandığı bölgelerde yaygındır.
• Gel-git ayın çekim etkisiyle oluşur. Haliçli kıyı tipi oluşturur.
• Ülkemizde fiyort ve skyer kıyı ile haliç kıyı yoktur.
• Bir akarsuyun bir kaç kol halinde akması ve biriktirme şekilleri oluşturması eğiminin az olduğunu gösterir.
• Dağların kıyıya paralel uzandığı bölgelerde;
– Kıyıda girinti çıkıntı azdır.
– Falezler yaygındır.
– Şelf sahası dardır.
– Kıyı ile iç kesimler arasında ulaşım zordur.
• Dağların kıyıya dik uzandığı bölgelerde;
– Kıyıda girinti çıkıntı fazladır.
– Şelf sahası geniştir.
– Kıyıdan yararlanma kolaydır.
– Kıyı ile iç kesimler arasında ulaşım kolaydır.

Dış Kuvvetlerin Oluşturduğu Yer Şekilleri Resimleri

  • 4
    Dış Kuvvetlerin Oluşturduğu Yer Şekilleri 2 yıl önce

    Dış Kuvvetlerin Oluşturduğu Yer Şekilleri

  • 1
    Rüzgar aşınım şekilleri 8 ay önce

    Rüzgar aşınım şekilleri

  • 0
    ülkemizde dış kuvvetleirn oluşturduğu yer şekilleri 8 ay önce

    ülkemizde dış kuvvetleirn oluşturduğu yer şekilleri

  • 0
    Akarsu aşındırma şekilleri 8 ay önce

    Akarsu aşındırma şekilleri

Dış Kuvvetlerin Oluşturduğu Yer Şekilleri Sunumları

  • 4
    Önizleme: 8 ay önce

    Dış kuvvetler ve etkileri sunusu power point sunusu (slayt)

    (Göster / Gizle) Sunum İçeriği: Düz metin (text) olarak..
    1. Sayfa
    DIŞ KUVVETLERVEETKİLERİstyle.visibilityppt_xppt_y

    2. Sayfa
    style.visibility

    3. Sayfa
    AKARSULAR

    4. Sayfa
    AKARSU AŞINIM ŞEKİLLERİ 1.VADİLER Akarsuların kaynak kısmı ile ağız kısmı arasındaki inişli çıkışlı bir şekle sahip olan yatağına vadi adı verilmektedir. Vadiler akarsuyun yatak eğimine , akış hızına , ve kayaların direncine göre farklı şekiller almaktadır. Başlıca vadi şekilleri şunlardır;

    5. Sayfa
     a)Boğaz Vadi (Yarma Vadi) Akarsuların dik eğimli yamaçlarda derine kazması sonucunda oluşmaktadır.Vadi tabanı dardır ve akarsu tarafından işgal edilmiştir.  style.colorfillcolorfill.typestyle.visibilityppt_xppt_y

    6. Sayfa
    style.visibility

    7. Sayfa
    Örnek; Karadeniz Bölgesinde Canik Dağlarını yaran Yeşilırmak vadisi, Küre Dağlarından geçen Kızılırmak vadisi style.visibilityppt_wppt_hstyle.visibilityppt_wppt_h

    8. Sayfa
    b) Kanyon Vadi Kanyon vadi , tortul tabakaların yatay olarak uzandıkları arazilerde yada karstik bölgelerde oluşan vadilerdir. Kanyon vadilerde dik ve taraçalı bir görünüm vardır. rstyle.visibilityppt_xppt_yppt_y

    9. Sayfa


    10. Sayfa
    Dünyanın en büyük kanyonu ABD’de Colorado kanyonudur. Türkiye’de Akdeniz’e dökülen Göksu , Manavgat ve Köprü çayları üzerinde dar ve uzun kanyonlar bulunmaktadırstyle.colorfillcolorfill.typefill.onrrrrr

    11. Sayfa
    c) Çentik VadiAşınmaya karşı direnci fazla olan arazilerde derine doğru aşındırma meydana gelmektedir. Vadinin profili “ V “ şeklindedir. Derine doğru bir aşındırma söz konusudur. ppt_xppt_yrrrrstyle.visibilityppt_xxshearppt_x

    12. Sayfa
    style.visibilitystyle.rotationppt_hppt_w

    13. Sayfa
    d) Geniş Tabanlı Vadi Akarsu yatağında eğimin azaldığı yerlerde derine aşındırma az olacağı için akarsu daha çok yana doğru aşındırma yapmaya başlar . Yana aşındırmanın etkisi ile vadi yamaçlar yatıklaşmaya başlar. style.colorfillcolorfill.typestyle.visibility

    14. Sayfa
    style.visibilityppt_wppt_hppt_xppt_y

    15. Sayfa
    Akarsuların çağlayanlar halinde aktığı yerlerde oluşur. Yüksekten düşen su düştüğü yerde kayanın direncini de bağlı olarak zamanla oyar ve buranın çukur bir görünüm almasına neden olur.  2. DEV KAZANIstyle.colorfillcolorstroke.colorfill.typestyle.visibilityppt_xppt_y

    16. Sayfa
    style.visibilityppt_wppt_h

    17. Sayfa
    3. MENDERES Akarsular, eğimlerinin azaldığı yerlerde kıvrılarak akarlar. Hem aşındırma, hem de biriktirme sonucunda, bu kıvrımlar daha da genişleyerek menderesleri oluştururlar.Mendereslerde yana aşındırma fazla olduğu için sık sık yatak değiştirirler. rstyle.visibilitystyle.rotationppt_wppt_wppt_hppt_xppt_yppt_y

    18. Sayfa
    style.colorfillcolorfill.typefill.onrrrrr

    19. Sayfa
    4. PLATO Çeşitli yüksekliklerdeki düzlükleri akarsu vadileri ile parçalanması ile platolar oluşur. style.colorfillcolorfill.typestyle.fontSizestyle.visibilityppt_wppt_hppt_xppt_ystyle.visibilityppt_wppt_hppt_xppt_y

    20. Sayfa
    style.visibility

    21. Sayfa
    5. PENEPLEN Akarsu aşındırmasının zaman içerisinde ilerlemesi ile vadiler genişler , yamaçlar yatıklaşır. Su bölümüm çizgileri belirsiz hale gelir . Bu olayların sonucunda artık akarsuyun kaynak kısmı ile ağız kısmı arasındaki eğim ortadan kalkmıştırstyle.visibilitystyle.colorfillcolorfill.typestyle.visibilitystyle.rotationppt_xppt_yppt_xppt_y

    22. Sayfa
    style.visibilityppt_xppt_y

    23. Sayfa
    6. PERİ BACASI Peri bacalarının oluşumunda sel sularının etkisi oldukça fazladır. Volkan tüflerinin yaygın olduğu sahalarda görülmektedirstyle.visibilityppt_wppt_xppt_yrstyle.visibilitystyle.visibility

    24. Sayfa
    style.visibilityppt_wppt_hppt_xppt_y

    25. Sayfa
    Nevşehir’deki Ürgüp ve Göreme çevresi peribacalarının en güzel örneklerinin barındırır style.colorfillcolorfill.typefill.onrrrrrstyle.visibilityppt_xppt_y

    26. Sayfa
    7. KIRGIBAYIRppt_xppt_yrstyle.visibilityppt_wppt_h

    27. Sayfa
    Şiddetli yağmurların oluşturduğu selinti suları, bitki örtüsünün bulunmadığı ve kolay aşınabilen arazileri aşındırır.Bunun sonucunda, arazi yüzeyi girintili çıkıntılı bir görüntü alır. style.visibilityppt_xppt_y

    28. Sayfa
    Türkiye’de, İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde yaygındır.style.visibilitystyle.rotationppt_xppt_yppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xxshearppt_x

    29. Sayfa
    AKARSULARDA BİRİKTİRME ŞEKİLLERİ 1.BİRİKİNTİ KONİSİ VE YELPAZESİDağ yamaçlarından düzlüğe inen akarsular, taşıdıkları materyalleri eğimin azaldığı yerlerde yarım koni şeklinde biriktirirler. Bunlara birikinti konisi denir.Akarsuların taşıdıkları maddeler ince ise, geniş bir alana yelpaze gibi yayılırlar. Bunlara da birikinti yelpazesi denir.  style.textDecorationUnderlinestyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_y

    30. Sayfa
    style.visibility

    31. Sayfa
    2.DAĞ ETEĞİ OVASIDağ eteğinde, eğimin azaldığı yerlerde meydana gelen birikinti konileri ve yelpazelerinin zamanla yanlara doğru büyüyerek birleşmeleri sonucu oluşan ovalardır.style.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_wppt_h

    32. Sayfa
    Bursa ovası, Uludağ’ın eteğinde oluşmuş bir dağ eteği ovasıdır.style.visibilityppt_xppt_yppt_yppt_yppt_ystyle.visibilitystyle.rotationppt_xppt_yppt_xppt_y

    33. Sayfa
    3.DAĞ İÇİ OVASIDağ içlerinde, eğimin azaldığı yerlerde, akarsuyun taşıdığı malzemeleri biriktirmesi sonucu oluşan düzlüklerdir. style.visibilityppt_wppt_xppt_yrstyle.visibilityppt_wppt_h

    34. Sayfa
    Malatya, Muş, Elazığ ovaları Bu şekilde oluşmuşlardır.style.visibilitystyle.rotationppt_hppt_wstyle.visibilityppt_wppt_h

    35. Sayfa
    4.TABAN SEVİYESİ OVASIAkarsuların denize yaklaştıkları yerlerde taşıma gücü azdır. Böyle yerlerde akarsular, taşıdıkları malzemeleri biriktirirler ve ova yüzeyini Alüvyon dolgu alanı haline getirirler.Böyle oluşan düzlüklere Alüvyon taşkın ovası da denir. ppt_xppt_yr

    36. Sayfa
    style.visibilityppt_xppt_y

    37. Sayfa
    5.DELTA OVALARI Akarsuların taşıdıkları malzemeleri, deniz içerisinde biriktirmesi sonucu, üçgene benzeyen düzlükler meydana gelir. style.visibilityppt_wppt_hstyle.rotationstyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_wppt_hppt_xppt_y

    38. Sayfa
    Örnek Batı Avrupa kıyıları.Türkiye’de Çukurova, Bafra ve Çarşamba ovalarıdır. style.visibilityppt_xppt_yppt_ystyle.visibilityppt_hppt_wppt_xppt_y

    39. Sayfa
    6.TARAÇALAR (Sekiler)Yatağına alüvyonlarını yaymış olan akarsuyun yeniden canlanarak yatağını kazması ve derinleştirmesi sonucunda oluşan basamaklardır. style.visibilitystyle.visibility

    40. Sayfa
    style.visibilityppt_xxshearppt_x

    41. Sayfa
    7. KUM ADACIKLARIAkarsu eğiminin azaldığı ve yatağın genişlediği yerlerde, taşınan alüvyonlar ve kumlar küçük adacıklar şeklinde biriktirilir.style.visibilityppt_xppt_yppt_hppt_wstyle.visibilitystyle.rotationppt_xppt_yppt_xppt_y

    42. Sayfa
    style.visibilityppt_xppt_y

    43. Sayfa
    8.HALİÇGenellikle gelgit olayının belirgin olduğu yerlerde, bu olaydan doğan akıntıların etki yaptığı kıyılarda akarsu ağızlarının huni biçiminde genişlemiş ve kıyıya sokulmuş biçimi. En önemli özelliği, tatlı ve tuzlu suyun karışmış olmasıdır. style.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_wppt_h

    44. Sayfa
    style.visibilityppt_wppt_hppt_xppt_y

    45. Sayfa
    RÜZGARstyle.visibilitystyle.visibilityppt_xppt_xppt_yppt_y

    46. Sayfa
    Aşındırma Şekilleri1 - Mantar Kaya (Şeytan Masası)Rüzgâr tarafından kayaların daha çok alt kısımlarının oyulması ile oluşmuş şekillerdir. Altı oyulan kayanın üstü şapka şeklini alır. style.visibilitystyle.rotationppt_xppt_yppt_xppt_ystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    47. Sayfa
    style.visibilityppt_wppt_hppt_xppt_y

    48. Sayfa
    2 - Tafoni Kurak bölgelerde kum taşı gibi gevşek dokulu kayaların çabuk çözülen bölümlerindeki kumların rüzgar tarafından taşınmasıyla oluşan oyuklardır. style.visibilityppt_wppt_hstyle.visibility

    49. Sayfa
    style.visibilitystyle.visibility

    50. Sayfa
    3 - YardangRüzgârlar tarafından yamaçlarda bulunan gevşek materyallerin aşındırılması ve taşınması ile dirençli kayaların oluşturduğu pürüzlü, girintili çıkıntılı, oluklu yüzeylere denirstyle.visibilitystyle.visibilityppt_xppt_y

    51. Sayfa
    style.visibilityppt_xxshearppt_x

    52. Sayfa
    4 - Şahit KayalarBir yamaçta kayalar arasındaki çözülmüş maddelerin uzaklaştırılması ile oluşmuş şekillerdir. Yani farklı dirence ve aşınma özelliklerine sahip kaya veya tortulların bulunduğu yerlerde rüzgârın kolay aşınan kaya ya da tortulları aşındırması ve aşındırılan maddelerin başka yerlere uzaklaştırılması ile oluşan şekillerdir.style.colorfillcolorfill.typestyle.visibilityppt_wppt_hstyle.rotation

    53. Sayfa
    style.visibilityppt_wppt_h

    54. Sayfa
    Biriktirme Şekilleri1 - BarkanHakim rüzgar yönünde uzanma gösteren, ön kesimleri dik, rüzgarın geldiği kesim ise basık olan hilal şeklindeki kum tepeleridirstyle.visibilitystyle.rotationppt_hppt_wstyle.visibilityppt_wppt_hstyle.visibilityppt_wppt_h

    55. Sayfa
    style.visibilityppt_xppt_xppt_yppt_y

    56. Sayfa
    2 - KumullarRüzgârların biriktirdiği maddelerden oluşan tepeciklerdir. Çöllerde, kıyılarda ve yarı kurak bölgelerin gevşek yapılı arazilerinde görülür. style.visibilitystyle.visibilityppt_wppt_hppt_xppt_y

    57. Sayfa
    style.visibilityppt_wppt_h

    58. Sayfa
    3 - LösRüzgar tarafından taşınan ince unsurlu malzemelerin, bir örtü halinde yarıkurak alanlarda birikmesi ile oluşan topraklardır. style.visibilityppt_wppt_xppt_yrstyle.visibility

    59. Sayfa
    YERALTI SULARIstyle.visibilitystyle.visibilityppt_xppt_y

    60. Sayfa
    KARSTİK SULARAşındırma (Çözünme) Şekilleri1. Lapyalar Karstik arazilerde, yağışlar sonucunda yeryüzüne düşen sular, kireçtaşlarını aşındırarak oyuklar ve yarıklar oluşturur. Bunlara lapya denir. style.visibilityppt_wppt_hstyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_y

    61. Sayfa
    style.visibilityppt_xppt_yppt_y

    62. Sayfa
    2.DolinlerLapyalar zamanla genişleyip birleşerek dolinleri oluştururlar. Derinlikleri birkaç metredir. Çapları ise birkaç yüz metreyi bulabilir.style.visibilityppt_wppt_hstyle.rotationstyle.visibilityppt_xppt_y

    63. Sayfa
    style.visibilityppt_xppt_y

    64. Sayfa
    3.Uvala ve PolyelerKarstik sahalarda dolinler zamanla genişleyerek uvala denilen şekilleri oluştururlar. Uvalalar da genişleyip birleşirlerse polye adı verilen şekilleri meydana getirirler.style.visibilitystyle.visibility

    65. Sayfa
    style.visibilityppt_wppt_h

    66. Sayfa
    4.Obruklar yer altındaki mağara ve galeri tavanlarının çökmesiyle oluşmuş derin karst kuyularıdır. Obrukların bazılarının tabanlarında sular birikmiştir ve obruk gölleri meydana gelmiştir.style.visibilityppt_wppt_hstyle.visibilitystyle.rotationppt_xppt_y

    67. Sayfa
    style.visibilityppt_wppt_hppt_xppt_y

    68. Sayfa
    CENNET CEHENNEM OBRUKLARIstyle.colorfillcolorfill.typefill.onrrrrrstyle.visibilitystyle.rotationppt_xppt_yppt_xppt_y

    69. Sayfa
     5.Mağaralar Karstik alanlarda yer altı sularının eritmesi sonucu oluşan doğal yer altı boşluklarına mağara denir. style.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_y

    70. Sayfa
    style.visibility

    71. Sayfa
    Biriktirme Şekilleri1.TravertenlerKarstik alanlardan kaynaklanan suların içerisinde eriyik halde bulunan kireç, buharlaşma ve sudaki karbondioksitin ayrışması sonucu çökelir ve travertenler meydana gelir.style.visibilityppt_xppt_yppt_yppt_yppt_ystyle.visibilityppt_xppt_yppt_yppt_yppt_y

    72. Sayfa
    style.visibility

    73. Sayfa
    DENİZLİ KARAHAYIT TRAVERTENLERİstyle.visibilitystyle.visibility

    74. Sayfa
    2.Sarkıt, Dikit ve SütunlarMağara tavanından sarkan kalsiyum karbonat çökelti taşlarına sarkıt, mağara tabanından yükselen kalsiyum karbonat çökelti taşlarına ise dikit adı verilir.Sarkıt ve dikitler birleşirse sütun adı verilen şekiller oluşur. style.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_wppt_hstyle.visibilityppt_wppt_h

    75. Sayfa
    style.visibilitystyle.rotationppt_xppt_yppt_xppt_y

    76. Sayfa
    Buzullarstyle.visibilitystyle.visibilityppt_xppt_yppt_hppt_w

    77. Sayfa
    Aşındırma Şekilleri1.Buzul VadisiBuz örtüleri altında kalmış olan bölgelerde, buzun yatağını aşındırıp derinleştirmesi sonucunda oluşan “U” şeklindeki vadilerdir.style.visibilityppt_wppt_hstyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_y

    78. Sayfa
    style.visibility

    79. Sayfa
    2.Hörgüç kayaAna kayanın buzullar tarafından işlenmesi sonucunda oluşan kaya tepeleridir.Devenin hörgücüne benzediği için bu adı almıştırstyle.visibilityppt_xxshearppt_xstyle.visibility

    80. Sayfa
    style.visibility

    81. Sayfa
    3.Sirk Çanağı-Sirk GölüDağ yamaçlarındaki bazı buzulların, bulundukları alanı aşındırmasıyla oluşan çanaklardır. Buzullar bazen eriyince bu çanaklar sularla dolarak sirk göllerini meydana getirirler.style.visibilitystyle.visibilityppt_wppt_h

    82. Sayfa
    style.visibilityppt_xppt_yppt_yppt_yppt_y

    83. Sayfa
    Biriktirme Şekilleri1.Moren (Buzultaş)Buzulların aşındırdıkları malzemeleri biriktirmesiyle oluşurlar. Ortalama kalınlıkları 50 – 60 m kadardır.style.visibilitystyle.rotationppt_wppt_wppt_hppt_xppt_yppt_ystyle.visibilityppt_xppt_yppt_ystyle.visibilityppt_xppt_yppt_y

    84. Sayfa
    style.visibilitystyle.rotationppt_hppt_w

    85. Sayfa
    2.DrumlinBuzulların taşıyıp biriktirdiği materyallerin, buzulun alt kısmındaki erimeler sonucu meydana gelen dereler tarafından işlenmesiyle oluşan birikintilerdir.style.visibilityppt_wppt_hppt_xppt_ystyle.visibility

    86. Sayfa
    style.visibilitystyle.rotationppt_xppt_y

    87. Sayfa
    3.Sander OvasıEriyerek çekilen buzul sularının oluşturduğu düzlüklerdirstyle.visibilitystyle.colorfillcolorfill.typestyle.visibilityppt_wppt_hppt_xppt_y

    88. Sayfa
    DALGA VE AKINTILARstyle.visibilitystyle.visibility

    89. Sayfa
    1.Falezler (Yalıyarlar)Yüksek kıyılarda dalgaların etkisiyle kıyıların alt kısımları aşındırılır ve bazı oyuklar oluşur. Bu oyuklar büyüdüğü zaman tavanları çöker ve denize dik kıyılar meydana gelirstyle.visibilityppt_wppt_hstyle.visibilityppt_xppt_yppt_y

    90. Sayfa
    style.visibilityppt_wppt_h

    91. Sayfa
    2. Kıyı Kumsalları(Plajlar)Dalga ve akıntıların etkileriyle kıyıdan koparılan malzemeler, bir müddet sonra sürtünme sonucu iyice ufalanır, incelir. Dalgalar bu küçülen malzemeleri alçak kıyılarda biriktirirler. style.visibilitystyle.visibility

    92. Sayfa
    style.visibilityppt_wppt_h

    93. Sayfa
    3. Kıyı Okları ve KordonlarıDalgalar ve kıyı akıntıları, taşıdıkları materyalleri özellikle koyların kenarında biriktirirler. Sonuçta kıyılarda çıkıntılar oluşur.Bunlara kıyı oku denir. Kıyı okları zamanla daha da genişler ve uzar. Bunlara da kıyı kordonu adı verilir.style.visibilitystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_y

    94. Sayfa
    style.visibilityppt_hppt_wppt_xppt_y

    95. Sayfa
    4. LâgünlerKoyların önünde oluşan kıyı kordonları zamanla koyun önünü tamamen kapatır ve denizle olan bağlantısını keserek deniz kenarında bir göl oluşumuna sebebiyet verir. Böyle oluşan göllere lâgün ya da deniz kulağı denir. style.visibilityppt_wppt_xppt_yrstyle.visibilityppt_xppt_yppt_yppt_yppt_y

    96. Sayfa
    style.visibility

    97. Sayfa
    5. TomboloKıyı yakınındaki bir adanın bir kordonla kıyıya bağlanması sonucu oluşan yarım adalara tombolo denir. ppt_xppt_yrrrrstyle.visibility

    98. Sayfa
    style.visibilityppt_wppt_hppt_xppt_y

    99. Sayfa
    SORULARstyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilitystyle.rotationppt_xppt_ystyle.visibilityppt_wppt_hstyle.rotationstyle.visibility

    100. Sayfa
    Aşağıdakilerden hangisi karstik aşındırma şekillerinden değildir?  A) Obruk B) Dolin C) Polye D) Uvala E) Dikitstyle.visibilitystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilitystyle.rotationppt_xppt_yppt_xppt_y

    101. Sayfa
    CEVAP;Eppt_xppt_yr

    102. Sayfa
    Ülkemiz kıyılarında bir çok delta varken, haliç olmamasının sebebi aşağıdakilerden hangisidir?A) Gel-git olayının etkili olmamasıB) Kıyılarımızın çok derin olmasıC) Kıyılarımızın çok girintili olmasıD) Dağların kıyıya paralel olmasıE) Akarsuların denizlere ulaştığı kıyıların çok yüksek olmalarıstyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_wppt_hppt_xppt_ystyle.visibilityppt_wppt_hppt_xppt_ystyle.visibilityppt_wppt_hppt_xppt_ystyle.visibilityppt_wppt_hppt_xppt_ystyle.visibilityppt_wppt_hppt_xppt_y

    103. Sayfa
    CEVAP; Ar

    104. Sayfa
    HAZIRLAYANMERVE ÖZER1222 10-Astyle.visibilitystyle.colorfillcolorfill.typestyle.visibilitystyle.rotationppt_hppt_wstyle.visibilityppt_wppt_hstyle.rotationstyle.visibilitystyle.rotationppt_xppt_yppt_xppt_y

    105. Sayfa
    DİNLEDİĞİNİZ İÇİN TEŞEKKÜR EDERİMstyle.visibilityppt_wppt_h

  • 2
    Önizleme: 8 ay önce

    Dış kuvvetler ve akarsular power point sunusu

    (Göster / Gizle) Sunum İçeriği: Düz metin (text) olarak..
    1. Sayfa
    JEOMORFOLOJİDIŞ KUVVETLERAKARSULARstyle.visibilityppt_wppt_hstyle.visibilityppt_wppt_hstyle.visibilityppt_wppt_h

    2. Sayfa
    A. AKARSU AŞINIM ŞEKİLLERİ1. VADİ: Akarsuların aşındırarak içinde aktığı , sürekli inişi olan yatağına denir. Vadi Tipleri: a. Çentik (“v” biçimli) vadi: Akarsu yatak eğiminin fazla olduğu alanlarda derine aşındırmanın etkisiyle oluşurlar.  style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    3. Sayfa
    b. Boğaz (yarma) vadi: Akarsular tarafından dağların enine yarılması sonucu oluşan ve profilleri “u” harfine benzeyen vadilerdir. Türkiye’de en fazla Karadeniz ve Akdeniz Bölgelerinde görülür. Kıyı ile iç kesim arasında önemli geçit yollarıdır. style.visibilitystyle.visibility

    4. Sayfa
    Boğaz (Yarma-U tipi) Vadi

    5. Sayfa
    c.Kanyon Vadi: Oluşumu boğaz vadilere benzer. Fakat kalkerli arazi üzerinde oluştukları için yamaçları b a s a m a k basamak düzlüktür. Ör: Göksu vadisi ve Köprülü kanyonu. Dünyanın en büyük kanyonu A.B.D’de Colorado kanyonudur.style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    6. Sayfa
    style.visibility

    7. Sayfa
    Aşağıdaki ovalardan hangisi karstik bir bölgede oluşmuştur?Adapazarı OvasıÇarşamba OvasıGediz OvasıÇukurovaElmalı Ovası

    8. Sayfa
    Aşağıdaki ovalardan hangisi karstik bir bölgede oluşmuştur?Adapazarı OvasıÇarşamba OvasıGediz OvasıÇukurovaElmalı Ovası

    9. Sayfa
    d. Tabanlı vadi: Akarsu yatak eğiminin az olduğu alanlarda yana aşındırmanın etkisiyle oluşur. Ör: Ege Bölgesi akarsu vadilerinde olduğu gibi.   style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    10. Sayfa
    style.visibility

    11. Sayfa
    Aşağıdaki vadi tiplerinden hangisinde akarsu debisi daha fazladır?YarmaTabanlıÇentikU tipiKanyon

    12. Sayfa
    Aşağıdaki vadi tiplerinden hangisinde akarsu debisi daha fazladır?YarmaTabanlıÇentikU tipiKanyon

    13. Sayfa
    2)MENDERES (BÜKLÜM): Akarsu yatak eğiminin az olduğu alanlarda, akarsuyun büklümler yaparak akması sonucu oluşurlar.Menderesler oluşturan bir akarsuyun özellikleri Yatak eğimi azdır. Akış hızı azdır. Aşındırma gücü azalmıştır. Boyu uzamıştır. Sık sık yatak değiştirir. Hem aşındırma hem de biriktirme yapar.style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    14. Sayfa


    15. Sayfa


    16. Sayfa
    DEV KAZANI Akarsuların şelale şeklinde aktığı yerlerde, suların düşme alanında aşındırma ile oluşan çukurluklara denir. Ör: Manavgat, kurşunlu, Düden şelalelerinde  olduğu gibi.style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    17. Sayfa
    PERİBACALARI:Volkanik arazilerde (kalın tüflü arazilerde) sel aşındırması sonucu oluşur. Örnek: Ürgüp, Göreme, Avanos, Ihlara Vadisi çevresinde (Nevşehir) görülür.style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    18. Sayfa
    style.visibility

    19. Sayfa
    KIRGIBAYIR (Badlands, Kötü arazi): **Eğimin fazla , bitki örtüsünün seyrek olduğu milli, tüflü arazilerde sel sularının araziyi çok sık bir şekilde yarması ile oluşan yer şekilleridir.  **En fazla İç Anadolu ve G.Doğu Anadolu Bölgelerinde görülür.style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    20. Sayfa
    style.visibility

    21. Sayfa
    style.visibility

    22. Sayfa
    Kırgıbayır arazinin yaygın olduğu bir bölge için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?Yağış rejimi düzenlidir.Bitki örtüsü ormandır.Akarsularında taşımacılık yapılabilir.Otsu bitkiler odunsu bitkilerden çoktur.Don olayı görülmez.

    23. Sayfa
    Kırgıbayır arazinin yaygın olduğu bir bölge için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?Yağış rejimi düzenlidir.Bitki örtüsü ormandır.Akarsularında taşımacılık yapılabilir.Otsu bitkiler odunsu bitkilerden çoktur.Don olayı görülmez.

    24. Sayfa
    Aşağıdaki oluşumların hangisinde volkanizma etkili olmamıştır?A. PeribacalarıB. KoniC. MaarD. LagünE. Krater

    25. Sayfa
    Aşağıdaki oluşumların hangisinde volkanizma etkili olmamıştır?A. PeribacalarıB. Koni C. MaarD. LagünE. Krater

    26. Sayfa
    PLATO:Akarsular tarafından derince yarılmış yüksek düzlüklere denir. En fazla İç Anadolu Bölgesinde görülür. İç Anadolu Bölgesi: Haymana, Cihanbeyli, Obruk, Bozok, Uzun yayla. Akdeniz Bölgesi: Taşeli ve Teke platoları. G.Doğu Anadolu Bölgesi: G. Antep ve Ş.Urfa platoları Doğu Anadolu Bölgesi: Erzurum-Kars platoları. Ege Bölgesi: Bayat (Yazılı kaya) platosustyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    27. Sayfa
    style.visibility

    28. Sayfa
    AKARSULARDA BİRİKTİRMEAkarsu Biriktirmesinde Etkili Olan FaktörlerYatak eğiminin azalması (en fazla etkili faktör). Akış hızının azalması. Yük miktarının artması. Akımın düşmesi. Akarsu gücünün azaldığı yerde taşıdığı maddeleri biriktirmeye başlar. Gücünün azaldığı  yerde önce iri maddeleri gücünün tamamen azaldığı yerde ise ince maddeleri biriktirirler.  -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------akımzaman

    29. Sayfa
    AKARSU REJİMİ

    30. Sayfa
    BİRİKTİRME ŞEKİLLERİ1. Birikinti Konisi: Dağlardan inen akarsu veya derelerin taşıdığı malzemeleri, dağ eteğinde eğimin azalması sebebiyle yelpaze şeklinde biriktirmesidir.  style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    31. Sayfa
    style.visibility

    32. Sayfa
    2) Dağ eteği ovası: Birikinti konilerinin birleşmesi sonucu oluşan hafif dalgalı düzlüklere  denir. style.visibilitystyle.visibility

    33. Sayfa
    3)Dağ içi ovası: Etrafı dağlarla çevrili çukur alanlara inen akarsu ve derelerin taşıdıkları malzemeleri yatak eğimlerinin azaldığı yerde biriktirmesi sonucu oluşan düzlüklerdir. style.visibilitystyle.visibility

    34. Sayfa
    4)Taraça (Seki):Akarsuların önce biriktirmesi, sonra tekrar aşındırması ile oluşan basamak şeklindeki düzlüklerdir. Sekiler eski vadi tabanlarıdır. Akarsuyun tekrar aşındırma yapabilmesi için; Akımın yükselmesi veya taban seviyesinin yükselmesi gerekir.style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    35. Sayfa
    5)Delta ovası: Akarsuların denize döküldüğü yerde taşıdığı malzemeleri biriktirmesiyle   oluşan düzlüklerdir. Ör: Çukurova, Bafra, Çarşamba, gibi. style.visibility

    36. Sayfa
    DELTA OVASI

    37. Sayfa


    38. Sayfa
    Delta ovasının oluşabilmesi için: Döküldüğü deniz sığ olmalı (kıta sahanlığı geniş olmalı) Kıyı akıntısı olmamalı. Gel-git olayı kuvvetli olmamalı (okyanus kıyısı olmamalı). Akarsu bol miktarda alüvyon taşımalı.Kuzey batı (marmara) akarsularının hiç birisi döküldüğü yerde delta ovası oluşturamaz. (Boğazlardaki akıntıdan dolayı)style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    39. Sayfa
    I. Gediz OvasıII. ÇukurovaIII. Bafra OvasıIV. Adapazarı Ovası Verilen ovalarımızdan hangilerinin oluşumunda hem tektonik hareketler, hem de delta oluşumu etkilidir?A.Yalnız I B.I ve II C.II ve III D.III ve IV E.Yalnız IV

    40. Sayfa
    I. Gediz OvasıII. ÇukurovaIII. Bafra OvasıIV. Adapazarı Ovası Verilen ovalarımızdan hangilerinin oluşumunda hem tektonik hareketler, hem de delta oluşumu etkilidir?A.Yalnız I B.I ve II C.II ve III D.III ve IV E.Yalnız IV

    41. Sayfa
    6)Irmak adası: Akarsu yatak eğimini azaldığı ve yatağın genişlediği yerlerde taşınan alüvyonların yatak içinde birikmesi ile oluşur.style.visibilitystyle.visibility

    42. Sayfa
    7)Taban Seviyesi Ovası: Deniz seviyesine yaklaşan akarsuların taşıdığı maddeleri yatağın çevresinde biriktirmesi ile oluşan düzlüklerdir.style.visibilitystyle.visibility

    43. Sayfa
    Epirojenik hareketlerin etkisi ile oluşan akarsu şekillendirmesi hangisidir?MenderesKanyonTaraça (Seki)TafoniKırgıbayır

    44. Sayfa
    Epirojenik hareketlerin etkisi ile oluşan akarsu şekillendirmesi hangisidir?MenderesKanyonTaraça (Seki)TafoniKırgıbayır

    45. Sayfa
    TÜRKİYE AKARSULARININ GENEL ÖZELLİKLERİYatak eğimleri fazladır. Bunun sonucunda; Akış hızları fazladır. Aşındırıcı etkileri fazladır.Enerji potansiyelleri yüksektir. Ulaşıma elverişli değillerdir. 2. Rejimleri düzensizdir. 3. Boyları kısadır.style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    46. Sayfa
    4. Asi ve Meriç yurdumuz dışında doğup yurdumuz içindeki denize dökülürken, Fırat, Dicle, Kura, Aras ve Çoruh yurdumuzdan doğup yurdumuzun dışında denize dökülürler.

    47. Sayfa
    Havza: Akarsuların sularını topladığı bölgeye havza denir. Sularını denize gönderebilen akarsulara açık havza, sularını denize gönderemeyen akarsulara kapalı havza denir. (Tuz gölü, Van gölü, Göller Yöresi).

    48. Sayfa
    Sularını denizlere boşlatan akarsular: Karadeniz’e: Kızılırmak, Yeşilırmak, Sakarya, Çoruh, Bartın ÇayıMarmara Denizi’ne: Susurluk(Simav) Ege Denizi’ne: Meriç, Bakırçay, B.menderes, K. Menderes, Gediz, Akdeniz’e: Göksu, Aksu, Manavgat, Dalaman, Seyhan, Asi.Basra Körfezi’ne: Fırat, Dicle.

    49. Sayfa
    Aşağıdakilerden hangisi Türkiye akarsularının özelliklerinden değildir?Akış hızı fazlaRejimi düzensizUlaşımda faydalanılmazErozyona sebep olmazAşındırma etkisi yüksektir

    50. Sayfa
    Aşağıdakilerden hangisi Türkiye akarsularının özelliklerinden değildir?Akış hızı fazlaRejimi düzensizUlaşımda faydalanılmazErozyona sebep olmazAşındırma etkisi yüksektir

    51. Sayfa
    Dış kuvvetle oluşan bazı yer şekilleri önemli turizm potansiyeli oluşturur. I.Lapya II.TravertenlerIII.PlatoIV.Menderes V.PeribacalarıYukarıdakilerden hangisi bu duruma bir örnektir?A. I ve II B.Yalnız III C. II ve V D. I ve IV E. III ve IV

    52. Sayfa
    Dış kuvvetle oluşan bazı yer şekilleri önemli turizm potansiyeli oluşturur. I.Lapya II.TravertenlerIII.PlatoIV.Menderes V.PeribacalarıYukarıdakilerden hangisi bu duruma bir örnektir?A. I ve II B.Yalnız III C. II ve V D. I ve IV E. III ve IV

Dış Kuvvetlerin Oluşturduğu Yer Şekilleri Videoları

  • 2
    8 ay önce

    Türkiye'de Dış Kuvvetlerin Oluşturduğu Yer Şekilleri Videosu

Dış Kuvvetlerin Oluşturduğu Yer Şekilleri Soru & Cevap

Bu yazı hakkında ilk soru soran sen ol..

Dış Kuvvetlerin Oluşturduğu Yer Şekilleri Ek Bilgileri

Bu yazıya sende yeni bilgi ekleyerek gelişmesine yardımcı olabilirsin..

Yazı İşlemleri
Sen de Ekle

Sende, bu sayfaya

içerik ekleyerek

katkıda bulunabilirsin.

(Resim, sunum, video, soru, yorum ekle..)
Facebook Grubumuz

Birşey Unutmadın mı ?

Bizi sonra tekrar bulmak için sitemizi aşağıdan beğenmelisin